Đẩy mạnh áp dụng sản xuất sạch hơn trong Tập đoàn Công nghiệp Hóa chất Việt Nam

Nhận thức và hành động

Tập đoàn Công nghiệp Hóa chất Việt Nam (VINACHEM) bao gồm hàng trăm đơn vị thành viên ở khắp mọi miền đất nước. Trong nhiều năm qua, VINACHEM đã phát triển mạnh, sản lượng nhiều sản phẩm chủ yếu đã tăng 10 lần so với ngày đầu thành lập (năm 1995) bao gồm các lĩnh vực: phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất cơ bản, sản phẩm cao su, pin và ăcquy, chất giặt rửa và mỹ phẩm, sơn, que hàn và khí công nghiệp v.v... Tuy vậy, nhiều doanh nghiệp vẫn còn sản xuất trong điều kiện lạc hậu, trang bị công nghệ cũ.

Để khắc phục tình trạng công nghệ lạc hậu, VINACHEM đã tuyên truyền, cử cán bộ tham dự các khóa đào tạo nguồn nhân lực và chuẩn bị năng lực về sản xuất sạch hơn (SXSH), nhằm thay đổi thái độ và cách nhìn về quá trình sản xuất kinh doanh các doanh nghiệp tiến tới cải tiến công nghệ hiện có và thay đổi hướng tới công nghệ mới tiên tiến. Với những doanh nghiệp chưa có điều kiện đầu tư, người sản xuất được học tập nâng cao các quy chế trong quá trình tổ chức sản xuất, cải tiến dây chuyền sản xuất, cải tiến thiết bị, máy móc, thay đổi nguyên vật liệu, thu hồi và tái sử dụng chất thải trong nhà máy, sản xuất các sản phẩm phụ có ích.

Từ nhận thức ban đầu đó, nhiều doanh nghiệp trong ngành đã tham gia trình diễn kỹ thuật đánh giá SXSH, đăng ký nhiều đề tài và áp dụng SXSH ở nhiều công đoạn sản xuất. Công ty Supe phôt phát và Hóa chất Lâm Thao, Công ty Cổ phần Hóa chất Việt Trì, Công ty Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc, Công ty Cổ phần ắc quy Tia Sáng, Nhà máy Hóa chất Biên Hòa... đã tham gia các chương trình kiểm toán giảm thiểu chất thải, thực hiện các dự án khảo sát ô nhiễm, xây dựng kế hoạch khắc phục ô nhiễm. Điều đáng chú ý là Công ty Supe phốt phát và Hóa chất Lâm Thao đã chuyển đổi hoàn toàn công nghệ sản xuất H₂SO₄ từ đốt quặng pyrit sang lưu huỳnh làm cho chất thải rắn ra ngoài môi trường hầu như không còn. Để giảm triệt để hàm lượng SO₂ trong khí thải khi sản xuất H₂SO₄ Công ty đã áp dụng việc thay thế công nghệ tiếp xúc đơn, hấp thụ đơn sang công nghệ tiên tiến tiếp xúc kép, hấp thụ kép. Nhờ áp dụng công nghệ thu hồi bụi kiểu sủi bọt ở xưởng sản xuất Supe đã làm cho bụi quặng được thu hồi trên 20.000 tấn bột apatit một năm. Công ty Supe phốt phát và Hóa chất Lâm Thao còn triển khai Dự án xử lý nước thải sinh hoạt, nước làm mát các dây chuyền sản xuất axít, nước sản xuất supe lân làm cho 2000m³/h được tuần hoàn tái sử dụng không thải ra ngoài môi trường. Ở Công ty Phân lân nung chảy Văn Điển, với việc áp dụng tiến bộ KHKT vào cải tạo lò cao, đã góp phần làm giảm định mức tiêu hao than 24%, điện 20%... giảm thải chất thải độc hại ra môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm...

Phương hướng phát triển SXSH

Để có thể hội nhập với nền kinh tế thế giới, việc phát triển SXSH, sản xuất bền vững, bảo vệ môi trường, đảm bảo sức khỏe con người đang trở thành yêu cầu cấp bách đối với ngành Hóa chất. Tập đoàn Công nghiệp Hóa chất Việt Nam đã chia thành 3 nhóm hành động SXSH chính sau đây. Đó là: 1- Ngăn ngừa tại nguồn bao gồm quản lý tốt nội vi - thay thế nguyên liệu - kiểm soát tốt hơn quá trình công nghệ - tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm nước - thay đổi công nghệ, cải tiến thiết bị. 2- Thu hồi phế liệu, chất thải tái sử dụng và tạo ra sản phẩm phụ có ích. 3- Cải tiến sản phẩm.

Với 3 nhóm hành động chính này, Tập đoàn vận động các doanh nghiệp: “Từng bước đổi mới quản lý, đổi mới công nghệ, áp dụng SXSH vào sản xuất kinh doanh. SXSH phải được coi là một phần thống nhất của hệ thống quản lý môi trường tổng thể. Quan tâm tiếp cận áp dụng SXSH khi mở rộng sản xuất và khi thay đổi công nghệ, thiết bị. Đặc biệt, quan tâm thực hiện ngay các giải pháp SXSH đơn giản, đòi hỏi đầu tư ít để tạo đà và quyết tâm thực hiện các giải pháp đầu tư công nghệ theo hướng tốt hơn và sạch hơn”. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đào tạo một lực lượng cán bộ nòng cốt, xây dựng chiến lược về SXSH; xây dựng chiến lược sử dụng năng lượng, vật tư, nguyên liệu, tài nguyên nước và tái tạo các nguồn năng lượng cũng được Tập đoàn quan tâm. Trong xu thế hội nhập hiện nay, Tập đoàn cần có lộ trình được thực hiện nghiêm ngặt để sau giai đoạn thử nghiệm SXSH ở một số doanh nghiệp sẽ đẩy mạnh việc áp dụng rộng rãi SXSH trong toàn Tập đoàn.

Đối mặt với hiểm họa, làm gì?

Ngày 23/3, Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) tổ chức lễ kỷ niệm Ngày Nước thế giới (22-3) và Ngày Khí tượng thế giới (23-3). Năm 2010, chủ đề của Ngày Nước thế giới là "Nước sạch cho một thế giới khỏe mạnh"; chủ đề của Ngày Khí tượng thế giới là "60 năm vì sự bình yên và hạnh phúc của mọi người".

Trên tất cả các dòng sông từ Bắc vào Nam, mực nước đang xuống thấp nhất từ trước đến nay. Đồng ruộng nhiều nơi đều khô nẻ vì thiếu nước, nông dân đang đứng trước một vụ thất bát. Những bất ổn trong việc bảo đảm an ninh nước đang bộc lộ.

Mực nước sông Hồng xuống mức thấp kỷ lục, các bãi cát ngày càng rộng, thế chỗ cho dòng nước đỏ nặng phù sa. Ảnh: Linh Tâm

Mực nước các sông xuống thấp kỷ lục
Những tháng gần đây, mực nước sông Hồng tại Hà Nội liên tục thấp hơn so với trung bình nhiều năm (TBNN). Số liệu đo được đã phá vỡ tất cả những kỷ lục ghi nhận trong hơn 100 năm qua. Mực nước sông Hồng đo được tại Hà Nội lúc 1h sáng nay là 0,52m. Nếu so với trị số đo được cùng kỳ những năm trước thì cũng là mức thấp kỷ lục. Nhưng không thấp bằng mực nước của 2 tháng trước. Cụ thể, tháng 1-2010 là 0,48m (đo lúc 7h ngày 21-1); tháng 2-2010 là 0,1m (đo lúc 19h ngày 21-2). Cả ba trị số trên đều thấp nhất lịch sử trong chuỗi số liệu quan trắc cùng kỳ của hơn 100 năm qua. Đó là chưa kể tới, mức nước tại Hà Nội tháng 11-2009 là 0,76 (đo lúc 7h ngày 18-11); tháng 12-2009 là 0,66m (đo lúc 1h sáng ngày 29-12).

Lý giải về nguyên nhân mực nước sông Hồng xuống thấp, bà Nguyễn Lan Châu, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn TƯ cho biết, trước hết, nhiệt độ trung bình của Bắc bộ trong tháng 1, tháng 2 đều cao hơn TBNN. Tháng 1 cao hơn 1,5-2,0oC; tháng 2 cao hơn 2,9-3,0oC. Và tháng 3 này cũng được dự báo là sẽ cao hơn TBNN. Riêng khu vực phía Đông Bắc bộ ở mức cao hơn 3,5oC so với TBNN. Trong khi đó, mùa mưa lũ năm ngoái kết thúc sớm và lượng mưa lại thấp hơn TBNN. Tổng lượng mưa từ tháng 10-2009 đến nay (đầu tháng 3-2010) tại Bắc bộ phổ biến ở mức thấp hơn TBNN, hụt hơn so TBNN từ 70-90%, thậm chí có nơi hoàn toàn không mưa.

Đồng thời, nguồn nước về Việt Nam trong các tháng 11 và 12-2009, tháng 1 và 2-2010 giảm dần và đều ở mức thấp hơn TBNN khoảng 35-65%. Mực nước tại các trạm thượng lưu sát biên giới đều ở mức rất thấp, kéo dài trong nhiều ngày, trong nhiều tháng và xảy ra nhiều trị số thấp nhất chuỗi số liệu quan trắc của tháng 10, 11, 12-2009 và tháng 1, 2-2010. Lưu lượng thấp nhất thượng nguồn sông Hồng được ghi nhận tại Lào Cai vào tháng 2-2010 là 70m3/giây thiết lập kỷ lục mới bởi mức thấp nhất ghi được trong lịch sử cùng thời điểm là 112 m3/giây.

Nông dân huyện Thanh Yên, tỉnh Điện Biên trên cánh đồng gần 1ha đang bị khô hạn nặng. Ảnh: Trường Thành - TTXVN

Ngoài ra, mực nước các hồ thủy điện lớn ở Bắc bộ đều thấp hơn so với cùng kỳ năm 2009 và mức thiết kế. Mực nước tại hồ Hòa Bình lúc 7h ngày 4-3-2010 là 108,44m (cùng kỳ 2009 là 109,59m); hồ Tuyên Quang 98,1m (cùng kỳ là 112,8m); hồ Thác Bà 49,8m (cùng kỳ là 54,9m).

Về bản chất, những nguyên nhân làm mực nước sông Hồng xuống thấp cũng chính là những nguyên nhân làm mực nước sông ở các vùng khác xuống thấp.

Bảo đảm an ninh nước - Bài toán cần lời giải
Theo nhiều chuyên gia về khí tượng, thủy văn, nguyên nhân chủ đạo là do hiện tượng El Nino. Khu vực Đông Á và Đông Nam Á đang chịu ảnh hưởng của hiện tượng El Nino nên mưa ít, bão ít và nhiệt độ cao. Dự báo, hiện tượng El Nino còn tiếp tục hoạt động đến đầu tháng 5-2010. Nguyên nhân của hiện tượng El Nino đều được nhiều người cho là tại biến đổi khí hậu.

Lúa vụ đồng xuân đang kỳ trổ nhưng không cho hạt vì hạn hán tại xã Phong Tân, huyện Giá Rai (Bạc Liêu). Ảnh:Duy Khương - TTXVN

Nếu tình trạng mưa ít, hạn hán kéo dài gây thiếu nước trồng trọt, thiếu nước sinh hoạt trên diện rộng thì nhu cầu sử dụng nước tại hạ du đang gia tăng, càng gây sức ép lên tài nguyên nước. Những năm qua, việc khai thác, sử dụng nước mặt cũng như nước ngầm thiếu giám sát và thiếu quy hoạch. Cụ thể, mực nước ngầm ở Hà Nội liên tục giảm gần 1m mỗi năm do bị khai thác quá mức. Thêm vào đó, rừng đầu nguồn bị khai thác cạn kiệt nên dòng chảy ngầm cũng giảm mạnh. Những điều này khiến tài nguyên nước vốn không giàu lại càng bị cạn kiệt.

Rõ ràng, Việt Nam đang đối mặt với tình trạng mất an ninh về nước và không thể chủ động giải quyết triệt để vì hơn 60% nguồn nước của Việt Nam phát sinh từ nước ngoài. Trong khi nguồn nước này bị các nước láng giềng chặn lại vì cũng đối mặt với những vấn đề tương tự, nguồn nước phát sinh nội địa lại ngày càng giảm do mưa giảm, nắng nóng kéo dài, nhu cầu sử dụng nước gia tăng.

Những năm qua, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực đáng ghi nhận trong quản lý nguồn tài nguyên nước. Tuy nhiên, những nỗ lực đó chưa theo kịp mức độ tệ hại do tình trạng thiếu nước gây ra. Bà Nguyễn Lan Châu cho rằng, Việt Nam cần một chiến lược tầm xa về khai thác, sử dụng và quản lý nguồn nước. Tài nguyên nước cần được quản lý bài bản hơn. Nếu thiếu nước mà chúng ta chủ động thì tình hình sẽ khác nhiều. Điều này đã được minh chứng ở nhiều quốc gia.

Ứng phó với biến đổi khí hậu là ưu tiên hàng đầu của Việt Nam

Hội nghị quốc tế “Quản lý rủi ro các thiên tai và hiện tượng thời tiết cực đoan nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu” do Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) và Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức đã khai mạc ngày 22-3 tại Hà Nội (kéo dài đến 25-3) nhằm tập trung thảo luận về các vấn đề nóng bỏng, mang tính cấp bách do biến đổi khí hậu gây ra, đặc biệt là các giải pháp quản lý rủi ro, đối phó và thích ứng biến đổi khí hậu. Gần 100 nhà khoa học hàng đầu đến từ 25 quốc gia và vùng lãnh thổ đã tham dự.

Phát biểu tại phiên khai mạc, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh, Việt Nam là một trong các nước chịu hậu quả nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Biến đổi khí hậu đang trở thành một thách thức lớn nhất mang tính toàn cầu mà chúng ta và các thế hệ mai sau phải đối mặt. Với quyết tâm hành động cùng cộng đồng quốc tế ứng phó kịp thời với biến đổi khí hậu, Chính phủ và nhân dân Việt Nam đã chủ động triển khai thực hiện nhiều biện pháp như: Xây dựng và triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu; Xây dựng các kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng cho Việt Nam đến năm 2100, tuân thủ chặt chẽ các khuyến cáo của IPCC; Chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo và nhiều dự án giảm nhẹ phát thải nhà kính khác. Với tư cách Chủ tịch ASEAN, khu vực chịu nhiều nhất các biến đổi khí hậu, Việt Nam đã đưa vấn đề biến đổi khí hậu như một ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự và khởi động việc thành lập Diễn đàn Đông Á về biến đổi khí hậu.

Cùng ngày, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý chủ trương thành lập Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội trên cơ sở nâng cấp Trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Những bộ quần áo cũ mang đến "Ngày hội sống xanh" sẽ được giặt bằng công nghệ mới không dùng xà phòng để tặng cho những người có hoàn cảnh kém may mắn

Ngày 11/4 "Ngày hội sống xanh" sẽ được tổ chức tại Cung Văn hóa Lao động quận 1 (TP HCM), với nhiều hoạt động phong phú hướng tới bảo vệ môi trường, nhằm góp phần tuyên truyền giáo dục thay đổi thói quen gây ảnh hưởng không tốt tới môi trường của cộng đồng. Tham dự ngày hội, các bạn trẻ sẽ được trải nghiệm các khu vực xanh: không gian xanh, trường học xanh, ngôi nhà xanh, sân chơi xanh... cùng vui chơi, giao lưu, tìm hiểu, trao đổi và trải nghiệm cuộc sống thân thiện với môi trường. Với quy mô lớn, dự kiến ngày hội sẽ thu hút khoảng 5.000 người tới tham dự. Ảnh: Go Green. Không chỉ đưa các bạn trẻ vào không gian xanh với các gian triển lãm sản phẩm thân thiện môi trường, các trò chơi có chủ đề bảo vệ môi trường, ngày hội còn mang lại nhiều kiến thức bổ ích với các phương pháp tiết kiệm năng lượng... Đồng thời, các bạn trẻ sẽ có cơ hội giao lưu với ca sĩ Hiền Thục, Minh Thuận và nghe những tâm sự về lối sống xanh của họ. Một trong những hoạt động có ý nghĩa cộng đồng tại "Ngày hội sống xanh" là những bộ quần áo cũ do các bạn mang đến sẽ được giặt bằng công nghệ mới không dùng xà phòng để tặng cho những người có hoàn cảnh kém may mắn. Toàn bộ số tiền thu được trong ngày hội sẽ được lập thành Quỹ từ thiện, dùng để cải thiện môi trường sống cho các trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trong thành phố. Chương trình được sự hỗ trợ của Công ty Ôtô Toyota Việt Nam và là một trong những hoạt động thuộc khuôn khổ chương trình Go Green – Hành trình Xanh tổng thể do Toyota Việt Nam phối hợp cùng Tổng cục Môi trường và Bộ GD&ĐT.

Xu hướng phát triển sản phẩm thân thiện môi trường

Rất nhiều công ty đang mạnh dạn đầu tư mua dây chuyền sản xuất gạch không nung

Trong mấy năm trở lại đây, thị trường vật liệu xây dựng (VLXD) tại Việt Nam xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm thân thiện với môi trường và tiết kiệm tối đa chi phí cho người tiêu dùng.

Các sản phẩm này khi đưa vào sử dụng không chỉ tạo được sự tin tưởng của người tiêu dùng mà còn góp phần tích cực vào bảo vệ môi trường sống.

Sản phẩm đầu tiên phải kể tới là gạch không nung. Loại gạch này đã được ứng dụng thành công ở một số công trình cao cấp như Khách sạn Hillton, Trung tâm Hội nghị Quốc tế 11 Lê Hồng Phong (Hà Nội)… Ông Phạm Văn Thắng, Giám đốc Công ty Newtechno (một công ty chuyên sản xuất gạch không nung) cho biết: Gạch không nung tuy chưa thực sự phổ biến trong các công trình xây dựng ở Việt Nam, nhưng với tính năng vượt trội, nhất định trong thời gian tới sẽ thu hút nhiều doanh nghiệp và dân chúng ứng dụng. Cũng theo ông Thắng, nếu như gạch nung truyền thống có trọng lượng 1.300kg/m3 thì gạch không nung giảm từ 10- 47% và có trọng lượng trung bình từ 700- 1.200kg/m3. Loại gạch này nhẹ, có nhiều lợi thế so với gạch đất nung như: cưa, cắt, đóng đinh… dễ dàng, trọng lượng bằng khoảng 50% gạch đất nung và bằng khoảng 1/3 bêtông thường. Đặc biệt, giá sản phẩm giảm từ 5- 7% so với VLXD truyền thống.

Bên cạnh sản phẩm gạch không nung là hàng loạt các sản phẩm khác như vách ngăn và trần thạch cao, cửa ra vào, cửa sổ, tay vịn, hàng rào, sàn, máng nước… Để đầu tư có bài bản cho chiến dịch sản phẩm thân thiện với môi trường, Công ty Eurowindow đã xây dựng nhà máy sản xuất cửa sổ nhựa châu Âu với tổng số vốn 5 triệu USD trên diện tích 21.500 m2 tại cụm công nghiệp Quang Minh (Vĩnh Phúc) với dây chuyền công nghệ của Đức và Italia, có công suất thiết kế 220.000 m2/năm. Ngoài ra, nhà máy còn có một số dây chuyền phụ trợ khác. Hiện nay, công ty đã đưa ra thị trường các chủng loại sản phẩm cửa như cửa sổ quay lật vào trong hoặc mở lật góc 10- 15 độ, mở quay ra ngoài, mở trượt, cửa đi hai cánh mở quay, cửa đi mở trượt và các sản phẩm vách ngăn nhẹ.

Đáng chú ý hơn cả phải kể tới dự án sản xuất VLXD là ván ép làm từ rơm rạ với giá thành thấp của ông Nguyễn Minh Quyền, Phó giám đốc Công ty Bến Thành tourist. Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, sản phẩm làm từ rơm rạ có đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn liên quan như khả năng chịu lực, chống cháy, xử lý nhiệt. Được biết, trong năm 2010, sản phẩm ván ép làm từ rơm rạ có khả năng chịu nhiệt, chống cháy, chống thấm... sẽ có mặt trên thị trường Việt Nam. Giá bán cụ thể tùy thuộc vào diện tích, kiến trúc, trang trí nội thất nhưng hứa hẹn chỉ bằng 1/4 giá nhà xây bằng vật liệu truyền thống. Nếu làm bình thường, không cầu kỳ, diện tích chừng 40m2, có phòng ngủ, phòng khách, nhà bếp thì ước tính giá sẽ khoảng 40 triệu đồng. Hiện ông Quyền đã làm việc với lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long và Công ty Vinh Sang để khẩn trương xây dựng nhà máy chế biến ván ép từ rơm rạ tại đây. Sẽ có 55 căn nhà mẫu được làm từ nguyên liệu ván ép. Số nhà này sẽ được trưng bày ở các vùng nông thôn để người nông dân trực tiếp đánh giá chất lượng và góp ý mẫu mã, sau đó sẽ được sản xuất hàng loạt bán ra thị trường. Do những kiểu nhà này được làm theo hình thức lắp ráp, đúng với tiêu chuẩn của châu Âu, nên thời gian xây nhà sẽ không mất nhiều (chỉ khoảng 4- 5 ngày). Dự kiến, 55 căn nhà mẫu sẽ hoàn thành sau một năm thực hiện và trung bình một ngôi nhà như vậy có tuổi thọ từ 40 – 50 năm. Đặc biệt, vì dự án này nhằm giúp nông dân ở ĐBSCL có điều kiện cải thiện nơi ở của mình nên phương thức mua bán nhà cũng sẽ rất linh động. Chẳng hạn, với những người không có tiền để mua nhà, công ty sẽ có phương thức cho trả góp bằng rơm rạ. Họ sẽ ký hợp đồng cung cấp định kỳ rơm đúng chất lượng, số lượng với công ty, tiền bán rơm sẽ được trừ dần vào tiền mua nhà và giá bán rơm sẽ theo giá thị trường.

Không chỉ dừng lại ở đó, hiện vẫn còn rất nhiều công ty đang nghiên cứu, đầu tư để sản xuất ra những loại vật liệu nhẹ, tiết kiệm tối đa chi phí và không gây ô nhiễm với môi trường. Với những cuộc chạy đua trên thị trường VLXD mới như hiện nay, người tiêu dùng Việt Nam sẽ ngày càng được hưởng thêm nhiều tiện ích hơn từ các sản phẩm mới này.

Xu hướng bao bì thân thiện môi trường và an toàn

Tại hội thảo quốc tế về Công nghệ và Nguyên vật liệu nhựa đóng gói bao bì diễn ra tại TP.HCM ngày 19/3, TS. Nguyễn Quang Vũ, Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Phát triển của Dow tại Singapore cho biết, xu hướng chế biến bao bì thực phẩm thân thiện môi trường, đảm bảo vệ sinh ATTP quan trọng hàng đầu trong lĩnh vực này.

Chương trình hội thảo này là một phần quan trọng tại Triển lãm quốc tế lần thứ 3 về Công nghệ và Nguyên vật liệu nhựa & cao su tại VN 2010.

Nghiên cứu chế tạo túi nilon tự huỷ trong phòng thí nghiệm ở Viện Khoa học vật liệu. Ảnh: VNN

Hội thảo và triển lãm có sự tham gia của các chuyên gia Singapore, Mỹ, Úc, Bỉ, Thái Lan, Nhật Bản… mang đến cho doanh nghiệp Việt Nam những kinh nghiệm thực tế về ứng dụng công nghệ xanh trong sản xuất nhựa, bao bì và đảm bảo an toàn thực phẩm trong chế biến cũng như đóng gói.

Theo TS. Vũ, yêu cầu mới đặt ra rất cần thiết trong thời gian gần đây cụ thể là: Thân thiện với môi trường (không gây hại hoặc ít gây hại môi trường), an toàn thực phẩm (đảm bảo độ tươi, ngon, không ảnh hưởng mùi vị hay tác động gì với thực phẩm).

Túi nilon đã qua sử dụng này phải qua nhiều năm mới có thể phân hủy gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Ảnh: ML

Ngoài ra, yêu cầu về độ trong, khả năng phản quang, bắt mắt nhằm thu hút sự chú ý của khách hàng cũng khá quan trọng.

Ông Vũ cảnh báo, phần lớn bao bì chúng ta đóng gói sản phẩm vẫn chưa thân thiện với môi trường.

Triển lãm diễn ra từ ngày 18–20/3, dự kiến sẽ có hơn 6 ngàn khách trong nước và quốc tế đến tham dự.

Cơ chế có, hành động không

Những họng nước xả từ các khu công nghiệp đang từng ngày đầu độc hệ thống sông Đồng Nai

Uỷ ban Bảo vệ môi trường lưu vực hệ thống sông Đồng Nai ra đời đã hai năm nhưng hoạt động còn mờ nhạt. Những con sông đang chết từng ngày trong khi 12 tỉnh thành trên lưu vực chưa có hành động nào quyết liệt.

Theo tổng cục Môi trường, chất lượng nước mặt các sông trong hệ thống sông Đồng Nai hiện đã vào tình trạng báo động ô nhiễm nghiêm trọng như khu vực hạ lưu tại TP.HCM, Đồng Nai, Bình Dương… Đây là nơi tiếp nhận phần lớn các nguồn nước thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, một phần chất thải rắn sinh hoạt, công nghiệp, chất thải nguy hại…

Đua nhau xả thải

Tại khu vực TP.HCM, vị trí lấy nước thô làm nước sinh hoạt cho người dân chỉ cách nguồn xả thải từ các khu công nghiệp Bình Dương khoảng 5km, cách nguồn xả thải khu công nghiệp Tân Quy 1km. Hay vị trí lấy nước thô của TP.HCM trên sông Đồng Nai (chiếm 71% tổng công suất) cũng đang bị ô nhiễm do tập trung vùng đô thị mới và tàu bè qua lại. Ông Võ Quang Châu, phó tổng giám đốc tổng công ty nước Sài Gòn (Sawaco), cho biết, hàm lượng amoniac trên sông Sài Gòn, Đồng Nai thời gian vừa qua đang tăng nhanh, có nơi vượt tiêu chuẩn tới 28 lần, nếu xử lý không tốt thì sẽ sinh ra hợp chất nitrat, nitrit trong nước ăn, gây ảnh hưởng đến sức khoẻ người dân. Tương tự, hàm lượng các chất hữu cơ cũng đang tăng cao, năm sau hơn năm trước, hạn chế quá trình khử sắt và mangan đang tăng nhanh trong nước. Quá trình xâm nhập mặn trên sông cũng đến quá sớm so với mọi năm. Theo ông Châu, vấn đề xử lý nước sạch ngày càng phức tạp. Hàng năm Sawaco phải tốn khoảng 4,5 tỉ đồng trả cho hồ Dầu Tiếng xả nước để đẩy, rửa nước mặn, nước dơ ở nhiều thời điểm. Các thiết bị châm hoá chất phải hoạt động hết công suất,…

Trong khi đó, việc giải quyết ô nhiễm ở các tỉnh thành trên lưu vực sông còn quá khó kiểm soát. Hiện tại TP.HCM chỉ mới xây dựng được 1/9 nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt, ngay cả 13/13 khu công nghiệp đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung nhưng không ai đảm bảo được các doanh nghiệp hoàn toàn tuân thủ việc đấu nối… Hay tại tỉnh Dăk Nông, cả sáu khu công nghiệp đến nay đều chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Tỷ lệ khu đô thị có hệ thống xử lý nước thải ở Lâm Đồng chỉ 8,3%. Còn các tỉnh như Long An, Tây Ninh là 0%...

Cơ quan không quyền

Ông Bùi Cách Tuyến, tổng cục trưởng tổng cục Môi trường, thừa nhận: tuy đã ra đời hai năm nhưng hoạt động của uỷ ban Bảo vệ môi trường lưu vực hệ thống sông Đồng Nai còn quá mờ nhạt. Uỷ ban có tám thứ trưởng, 12 chủ tịch UBND tỉnh thành nhưng không có ai có đủ quyền, làm “nhạc trưởng” do thiếu cơ chế. Từ chủ tịch, phó chủ tịch đến uỷ viên đa số đều làm nhiệm vụ kiêm nhiệm nên khó mà bố trí thời gian thực hiện nhiệm vụ. Theo ông Tuyến, để quản lý lưu vực sông chỉ có cách cắt mọi nguồn ô nhiễm thải ra sông nhưng việc cắt này trong thực tế là không thể khi liên quan đến tám bộ ngành khác nhau và đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng cùng một lúc. Trong khi đó, cho đến nay các địa phương trên lưu vực hầu như không bố trí được mục chi riêng cho các dự án, nhiệm vụ thuộc đề án sông Đồng Nai từ vốn sự nghiệp môi trường cho đề án bảo vệ sông Đồng Nai.

Làm theo cơ chế đồng thuận, lại không quyền, không tiền, cho đến nay, liên quan đến việc triển khai đề án sông Đồng Nai trên địa bàn, ngoại trừ ba tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, Ninh Thuận, chưa địa phương nào ban hành chương trình hay kế hoạch hành động cụ thể. Về ban chỉ đạo, ngoại trừ Long An, Bình Dương, còn lại mười tỉnh thành khác chưa thành lập ban chỉ đạo cũng như văn phòng hay bộ phận giúp việc chuyên trách triển khai đề án. Mặc dù Chính phủ đã ký văn bản chỉ đạo không được đầu tư một số ngành công nghiệp như chế biến cao su, tinh bột, dệt nhuộm… ở hai bên bờ sông Thị Vải thì thực tế Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu vẫn cứ ký cho người ta vào đầu tư.

Thêm một “Vedan” đầu độc môi trường

Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C36) vừa bắt quả tang một vụ xả thải trái phép tại nhà máy sản xuất khung nhôm định hình thuộc Công ty cổ phần công nghiệp Tung Kuang (Đài Loan), huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương.

>> Bắt quả tang Tung Kuang xả thải chưa xử lý qua ống ngầm

Đường ống ngầm xả thải chưa qua xử lý được ngụy trang dưới lớp ximăng này - Ảnh: Minh Quang

Đường ống xả chất thải chưa qua xử lý giấu dưới lòng đất đã bị phát hiện - Ảnh: M.Q.

Đại tá Lương Minh Thảo, phó cục trưởng C36, cho biết đây là một vụ xả thải ra môi trường có tính chất nghiêm trọng, tương tự vụ Công ty Vedan xả thải ra sông Thị Vải (Đồng Nai).

Ngụy trang... dưới lòng đất

Không biết sự việc? Theo ông Lưu Kiến Lâm - phó tổng giám đốc Công ty cổ phần công nghiệp Tung Kuang, nhà máy hoạt động từ năm 2002 nhưng năm 2004 ông mới sang làm việc và hoàn toàn không biết sự việc này. Mỗi năm nhà máy sản xuất khoảng 5.000 tấn khung nhôm định hình. Hiện tại Tung Kuang có ba nhà máy tại VN (hai ở Đồng Nai, một ở Hải Dương). Ông Lâm nói hành vi vi phạm đến đâu, công ty sẽ chịu trách nhiệm đến đó theo quy định của pháp luật VN.

Để khám phá và bắt quả tang hành vi xả trộm nước thải chưa xử lý của Tung Kuang, các trinh sát của C36 đã tiến hành nắm tình hình từ ba tháng trước. Khoảng 20g30 ngày 13-4, các trinh sát bất ngờ ập vào nhà máy, bắt quả tang công nhân Nguyễn Quang Chiến đang vận hành hai máy bơm tại khu xử lý nước thải để bơm nước thải chưa qua xử lý ra môi trường.

Đại tá Lương Minh Thảo cho biết nhà máy có hệ thống xử lý nước thải nhưng không hoạt động, phần lớn nước thải chưa xử lý bơm qua đường ống ngầm ra sông. Trong đó có nhiều chất thải nguy hại như chrome 6 vượt tiêu chuẩn nhiều lần hay sắt, mangan...

Qua kiểm tra ban đầu, C36 xác định đường ống nước thải từ nhà máy ra khu xử lý được phân làm hai nhánh, một nhánh chảy vào khu xử lý và một nhánh không qua xử lý (để đường ống hở, khi bơm mới đấu nối) chạy ngầm dưới lòng đất nối vào đường ống đi ngầm ra sông Cầu Ghẽ, cách nhà máy khoảng 300m.

Trong cả ngày 14-4, C36 cùng các cơ quan chức năng liên quan tiếp tục kiểm tra toàn bộ hệ thống xử lý nước thải và bước đầu xác định hệ thống nước thải chủ yếu của nhà máy xuất phát từ hai xưởng xi mạ và xưởng khung nhôm định hình được bơm chảy vào bể chứa của hệ thống xử lý. Nếu thực hiện vận hành đúng quy trình, nước thải bẩn sẽ phải chảy qua các bể lắng, bể xử lý hóa chất, bể than hoạt tính để đảm bảo nước thải khi chảy ra môi trường không chứa các hóa chất vượt quá mức quy định.

Vào năm 2003, khi nhà máy khánh thành đưa vào hoạt động, Công ty Tung Kuang khẳng định đây là hệ thống xử lý nước thải tiên tiến, hiện đại nhất miền Bắc. Tuy nhiên khi kiểm tra hệ thống xử lý nước thải, hầu hết bể xử lý hóa chất, bể lắng, bể than hoạt tính đều trong tình trạng gần như khô kiệt.

Sau khi xác định được vị trí đường ống ngầm xả nước thải chưa qua xử lý nằm ngay dưới nền bêtông cạnh tủ điều khiển của hệ thống xử lý nước thải, C36 đã cho người khoan cắt bêtông, đào lần theo đường ống ngầm này. Sau thời gian đào bới từ trưa cho đến đầu giờ chiều, đường ống ngầm bằng ống nhựa đường kính 110mm lộ rõ: nhà máy đã cho lắp đặt một đường ống ngầm đấu với đường ống hở tại bể chứa nước thải ban đầu để bơm trực tiếp nước thải không qua xử lý ra sông.

Đến chiều tối 14-4, C36 phải sử dụng máy xúc để đào sâu xuống lòng đất lần theo đường ống này. Sau khi đào sâu xuống 3m, đường ống ban đầu được đấu vào một đường ống lớn có đường kính 50cm, chôn sát tường rào của nhà máy dẫn tới đường xả ra môi trường.

Tại miệng xả nước thải ra sông Cầu Ghẽ luôn đục ngầu vì cặn chất thải - Ảnh: M.Q.

Nhiều hóa chất độc hại

Tại khu vực sông Cầu Ghẽ (cách cầu Ghẽ trên quốc lộ 5 khoảng 100m) - nơi họng cống xả nước thải của nhà máy Tung Kuang được thiết kế nằm thấp hơn mặt nước sông khoảng 60cm - luôn xuất hiện một vùng nước có màu trắng đục của cặn thải. Mỗi khi nhà máy xả nước, miệng cống nổi bọt như bọt xà phòng lan trắng xóa cả mặt sông. Theo anh Nguyễn Xuân Huân (người dân xã Cẩm Phúc, huyện Cẩm Giàng), hiện tượng này xuất hiện từ nhiều năm nay.

Trung tá Lê Quang Đồng, phó phòng 2, C36, nhận định bể chứa thu gom nước thải của Tung Kuang khoảng 500m3. Theo công suất thiết kế, mỗi ngày nhà máy thải ra sông Cầu Ghẽ 250m3. Nước thải chưa qua xử lý được bơm thường xuyên qua hệ thống đường ống ngầm, mỗi ngày 1-2 lần, chủ yếu vào ban đêm. Nếu không xử lý nhiều hóa chất độc hại như chrome 6 (cao gấp 10 lần tiêu chuẩn cho phép), mangan, sắt... đều có nồng độ vượt quy định sẽ xâm nhập nguồn nước.

Thừa nhận với C36, công nhân Nguyễn Quang Chiến cho biết việc không vận hành hệ thống nước thải là do chỉ đạo của công ty. Theo nhận định của một cán bộ có trách nhiệm của C36, sử dụng đường ống ngầm xả chất thải chưa qua xử lý, nhà máy có thể “tiết kiệm” 300-500 triệu đồng/tháng. Nhiều khả năng đường ống ngầm hoạt động từ năm 2009 tới nay. Hiện C36 đang phối hợp với các cơ quan chuyên môn làm rõ thành phần hóa chất trong nước thải cũng như khối lượng nước thải chưa qua xử lý mà Tung Kuang xả trực tiếp ra môi trường.

Ngay sau khi bắt quả tang vụ xả thải tại nhà máy Tung Kuang, đại tá Lương Minh Thảo đã làm việc với Xí nghiệp kinh doanh nước sạch số 1 (Công ty TNHH một thành viên Kinh doanh nước sạch Hải Dương) - nằm cách vị trí Tung Kuang xả nước thải ra sông Cầu Ghẽ hơn 200m về phía thượng nguồn.

Ông Bùi Hữu Thắng - giám đốc Xí nghiệp kinh doanh nước sạch số 1 - cho biết nhà máy có công suất thiết kế 5.000m3/ngày đêm, lấy nước mặt sông Cầu Ghẽ xử lý theo công nghệ lắng lọc và cung cấp nước cho khoảng 3.000 hộ dân và các cơ quan nhà nước trong khu vực. Tuy chưa xác định được cụ thể mức độ ảnh hưởng của chất thải từ nhà máy Tung Kuang đến nguồn nước sông nhưng theo ông Thắng, trong thời gian gần đây chất lượng nước mặt lấy từ sông Cầu Ghẽ ngày càng kém hơn.

Tổ chức khoá đào tạo Nâng cao nhận thức về sản xuất sạch hơn cho các cơ quan báo chí

Ông Đặng Tùng – Giám đốc Hợp phần Sản xuất sạch hơn phát biểu tại Khoá đào tạo Sáng nay, ngày 20/4, Bộ Công Thương thông qua Hợp phần Sản xuất sạch hơn trong công nghiệp (CPI) đã tổ chức khoá đào tạo Nâng cao nhận thức, tăng cường kỹ năng truyền thông về sản xuất sạch hơn (SXSH) cho các cán bộ là các phóng viên, biên tập viên thuộc các cơ quan báo chí trên toàn quốc. Tại khóa đào tạo, phóng viên, biên tập viên của các báo đài trung ương và địa phương đã được nghe các chuyên gia của Bộ Công Thương, Trung tâm Sản xuất sạch hơn Việt Nam giới thiệu về Chiến lược Sản xuất sạch hơn trong công nghiệp đến năm 2020 (đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 9/2009) và tình hình triển khai thực hiện chiến lược; giới thiệu về Hợp phần SXSH trong công nghiệp, cùng các ví dụ thực tiễn khi triển khai hợp phần vào hoạt động sản xuất ở các doanh nghiệp và tại 5 tỉnh mục tiêu là Phú Thọ, Thái Nguyên, Nghệ An, Quảng Ngãi, Bến Tre. Khoá đào tạo là dịp để các phóng viên, biên tập viên làm quen, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực hiện công tác truyền thông về SXSH hiệu quả hơn, góp phần vào việc nâng cao nhận thức cho toàn xã hội trong công cuộc bảo vệ môi trường hiện nay. Khoá đào tạo được tổ chức trong 2 ngày. Ngày mai (21/4), các phóng viên sẽ đi tham quan một số doanh nghiệp đóng trên địa bàn Phú Thọ đang triển khai Hợp phần SXSH.